Geschiedenis van de Vermaning "Het Nieuwe Huys"


Er zijn al doopsgezinden in de Zaantreek vanaf 1530. Omstreeks 1543 bestaat er al een gemeente in 't Kalf (Zaandam Noord-Oost). Deze komt bijeen in een schuur. Er is een toenemende in welvaart door scheepvaart, handel en scheepsbouw. Dit veroorzaakt immigratie ook van dopersen uit andere streken. Het gebied is enigszins afgelegen en daardoor tijdens de vervolgingen relatief veilig.

Vanaf 1578 eindigen in de Zaanstreek zowel de oorlog als de geloofvervolging. Er zijn Dan al meer soorten doopsgezinden, o.a. Friezen en Waterlanders. De Friezen bouwen een vermaning in 1628 "Het Oude Huys". De Waterlanders hebben een vermaning aan de Oostzijde, vanaf 1655 ook een aan het Dampad (West-Zaandam). De Vlamingen krijgen in 1649 een vermaning aan het Stikkelspad (nu Stationsstraat 6). Inmiddels ontstaan er nog andere groepen doopsgezinden zoals het Aris Jansz-volk en Groninger Oude Vlamingen.

In 1687 is er een belangrijke fusie: de Vlamingen van het Stikkelspad met de Waterlanders van het Dampad. Men bouwt een nieuwe vermaning, "Het Nieuwe Huys", waarin delen van de oude Vermaning aan het Dampad zoals banken , houten collectebussen en liederenborden opnieuw gebruikt worden. De nieuwe vermaning ziet er dan eenvoudiger uit dan nu: van buiten zwart geteerd, binnen met een balkon met eenvoudige borstwering, nog geen orgel. Op de vloer ligt zoals gebruikelijk in die tijd zand. De oude Vermaning aan het Stikkelspad wordt eerst pakhuis. In 1699 tijdelijk gebruikt door de Lutherse gemeente. In 1714 na verbouwing wees- en armenhuis In 1784 komt er in de Vermaning een orgel met 20 stemmen gebouwd door J.P.Künckel uit Rotterdam. In 1841 is er een fusie met de Friezen. Het houten voorhuis wordt vernieuwd en is nu van baksteen, het hek wordt ook vernieuwd.

In 1948 is er een fusie met de Waterlandse gemeente van Zaandam-Oost. In 1912 was de preekstoel die al eerder werd verlaagd, omdat de toen aanwezige predikant last had van hoogtevrees, vervangen door een klein podium met tafel en stoel. De verlichting werd verschillende malen gemoderniseerd: kaarsen, olie, gas en elektriciteit. Voor de verwarming waren er lange tijd slechts stoven, daarna een kolenkachel. Sinds 1963 is er een hete luchtverwarming. In 1975 is de ontmoetingsruimte "De Vertoeving" er naast gebouwd. In 1980-81 wordt "Het Nieuwe Huys" gerestaureerd; het orgel onderging in 1969-70 een restauratie door Fa. Flentrop, gecompleteerd in 1982.

De gemeente heeft in deze vermaning wekelijks een dienst, bovendien zijn er afwisselende doopsgezinde en andere diensten in het Verzorgingstehuis Het Mennistenerf.

Naast de Vertoeving, in het groene pand van Manpower, bevindt zich op de zolder Het jeugdhonk "De Groene Tak". De oude Vermaning (Het Weeshuis) aan de Stationsstraat is gedeeltelijk verhuurd aan derden en in gebruik als kosterswoning.


Bronnen:
Gedenkboek "Het Nieuwe Huys" 1937 (S.Lootsma);
Kroniek van de Doopsgezinden in Zaandam 1971 (H.M.Romijn);
Driehonderd jaar Doopsgezinden in "Het Nieuwe Huys" 1987;
Lesbrief: Drie eeuwen "Het Nieuwe Huys".


 

 
 
 
 
naar boven
Straatnaam 12 | 1234AB StadTel: 012-34567890 | Fax: 012-34567890 | info@domeinaam.nl
(aanpassen onder plugins/pagina's/blokkeer)
  disclaimer| FAQ | colofon |